Os vestixios arqueolóxicos presentes en Sanxenxo son múltiples e fascinantes. Os castros son algunhas das construcións medievais que podemos encontrar nas distintas parroquias: os castros de Dorrón, A Lanzada, Nantes, Portonovo ou Punta Elmo son algúns dos máis destacados e mellor conservados. Coma xa comentamos en outros artigos, o castro é un poboado fortificado, o elemento máis característico da cultura castrexa. Esta ten as súas orixes na Idade do Bronce, desenvolvéndose fundamentalmente na Idade do Ferro e rematando na época da romanización, entre os séculos IX a. C. e I-II d.C. O seu ámbito xeográfico enmárcase no noroeste peninsular; Galicia, norte de Portugal e occidente de Asturias e León.

A modo de exemplo, o Castro de Dorrón, analizado en anteriores publicacións da revista eSmás, conta cunha planta tirando a ovalada e unha croa con dimensións de 34 x 30 metros. Está arrodeado por outro recinto aterrado e presenta trazas do que puído ser un foxo. A pegada medieval, pola contra, non resulta tan visible no Castro de Adina, que está moi alterado debido as construcións levantadas a posteriori. Concretamente, na croa do Castro de Adina levantouse a igrexa de Santa María de Adina, inicialmente houbo unha construción adicada a render culto á deusa romana Minerva, homóloga da deusa grega Atenea. Posteriormente se dedicaría a Ataecina e, tras a evanxelización da zona, á Santa María La Digna, denominándose actualmente Adina a causa da galeguización do topónimo o longo do tempo.

A construción foi levantada sobre os restos dun templo románico do século XII, do que se conservan os muros e os aleróns da nave. Está realizada en cachotería de pedra e visible a varios centos de metros de distancia grazas ao outeiro sobre a que se erixe. De cuberta a dúas augas con dúas alturas e tella árabe, baixo a cornixa dos muros laterais aprécianse canecillos con formas antropomórficas e de animais. Na fachada da igrexa destacan o  rosetón e a imaxe da Virxe co Neno situada entre aquel e a porta en arco de medio punto. Tamén se observa unha cruz no hastial e un campanario, rematado por uns pináculos. A igrexa posúe ademais unha capela de bóveda de crucería do século  XVI, na que se cre que estaba o  baldaquino que na actualidade está no altar. Este  baldaquino conserva dous arcos conopiales e unha imaxe tallada da Virxe co Neno en brazos, situada entre eles. O recinto que rodea a igrexa, cercado por muros de pedra, alberga o que ata mediados da década de 1950 foi o cemiterio parroquial, destacando á súa vez un hórreo fronte ao atrio.